Ο εγκέφαλος, όπως και το σώμα, χρειάζεται συστηματική «προπόνηση» για να διατηρείται σε καλή κατάσταση – Μια ομάδα ειδικών φαίνεται πως ανακάλυψε την κατάλληλη άσκηση
Μπορεί μια σχετικά σύντομη «προπόνηση» του εγκεφάλου μετά τα 65 να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας χρόνια αργότερα; Μια μεγάλη μελέτη δείχνει πως αυτό ίσως είναι δυνατό – αλλά όχι με οποιονδήποτε τρόπο.
Η έρευνα παρακολούθησε περισσότερους από 2.000 ανθρώπους, ηλικίας 65 έως 75 ετών για ένα διάστημα έως και 20 ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες, με βάση το περιεχόμενο της άσκησης και την αποχή από αυτήν:
- ασκήσεις μνήμης, που δίδασκαν τεχνικές για να θυμάται κάποιος καλύτερα λίστες ή φάρμακα.
- ασκήσεις λογικής, που βοηθούσαν στην επίλυση προβλημάτων.
- ασκήσεις ταχύτητας σκέψης – οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν υπολογιστή και έπρεπε να αναγνωρίζουν εικόνες που εμφανίζονταν όλο και πιο γρήγορα στην οθόνη. Στόχος δεν ήταν να μάθουν κάποια τεχνική, αλλά να «γυμνάσουν» τον εγκέφαλο, ώστε να επεξεργάζεται πιο γρήγορα τις πληροφορίες. Το σημαντικό είναι ότι το πρόγραμμα προσαρμοζόταν αυτόματα: Όσο κάποιος βελτιωνόταν, οι ασκήσεις γίνονταν πιο δύσκολες. Έτσι, ο εγκέφαλος συνέχιζε να «δουλεύει».
- καμία άσκηση.
Όλα τα προγράμματα περιλάμβαναν 10 συνεδρίες διάρκειας μίας ώρας, για 6 εβδομάδες. Οι ερευνητές συνέδεσαν επίσης τα στοιχεία των συμμετεχόντων με πραγματικά ιατρικά αρχεία, για να δουν ποιοι διαγνώστηκαν με άνοια μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.
Δεν είναι όλες οι ασκήσεις ίδιες
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το πιο σημαντικό εύρημα ήταν ότι όσοι έκαναν τις ασκήσεις που είχαν σχεδιαστεί για να βελτιώνουν την ταχύτητα σκέψης, και επέστρεψαν αργότερα για επιπλέον «ενισχυτικές» συνεδρίες, αντιμετώπιζαν περίπου 25% μειωμένο κίνδυνο να διαγνωστούν με άνοια. Είναι αξιοσημείωτο ότι μόνο αυτή η μορφή εκπαίδευσης φάνηκε να κάνει διαφορά.
Στην ομάδα που δεν έκανε καμία άσκηση, σχεδόν οι μισοί εμφάνισαν κάποια μορφή άνοιας. Αντίθετα, στην ομάδα που έκανε την ειδική εκπαίδευση με επαναληπτικές συνεδρίες, το ποσοστό εκείνων που εμφάνισαν γνωστική έκπτωση έπεσε περίπου στο 40%. Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά σε επίπεδο πληθυσμού είναι σημαντική.
Οι επαναληπτικές συνεδρίες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο
Η μελέτη έδειξε ότι η αρχική εκπαίδευση από μόνη της δεν ήταν αρκετή. Μόνο όσοι ακολούθησαν τόσο την αρχική εκπαίδευση ταχύτητας, όσο και τις ενισχυτικές συνεδρίες μείωσαν τον κίνδυνο άνοιας. Όσοι δε συνέχισαν με τις επιπλέον συνεδρίες δεν είχαν κανένα όφελος.
Γιατί η εκπαίδευση ταχύτητας είναι σημαντική;
Οι επιστήμονες δεν είναι απόλυτα βέβαιοι, αλλά υπάρχουν μερικές πιθανές εξηγήσεις. Η εκπαίδευση ταχύτητας:
✓ Βελτιώνει βασικές λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως η γρήγορη επεξεργασία πληροφοριών και η συγκέντρωση.
✓ Δεν βασίζεται σε «τεχνάσματα» που πρέπει να θυμάται κάποιος να εφαρμόσει.
✓ Αυξάνει σταδιακά τη δυσκολία, κρατώντας τον εγκέφαλο ενεργό.
Καθώς μεγαλώνουμε, οι λειτουργίες που απαιτούν συνειδητή προσπάθεια μειώνονται πιο γρήγορα. Η ενίσχυση των αυτόματων λειτουργιών ίσως προσφέρει καλύτερη προστασία.
Το συμπέρασμα είναι απλό: Όπως δεν αρκεί να πάμε μία φορά στο γυμναστήριο για να διατηρήσουμε το σώμα μας σε φόρμα, έτσι και ο εγκέφαλος φαίνεται να χρειάζεται συνεχή εξάσκηση.
Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά χρειάζεται προσοχή. Δεν σημαίνει ότι κάθε άσκηση «εκγύμνασης εγκεφάλου» προστατεύει από την άνοια. Το πρόγραμμα που λειτούργησε ήταν συγκεκριμένο, δομημένο και περιλάμβανε επαναλήψεις μέσα στα χρόνια.
Επίσης, δεν είναι σαφές αν η εκπαίδευση προλαμβάνει πλήρως την άνοια ή απλώς καθυστερεί την εμφάνισή της. Ακόμη, όμως, και μια καθυστέρηση λίγων ετών μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Για μια πάθηση με περιορισμένες επιλογές πρόληψης, αυτό είναι ένα εύρημα που αξίζει προσοχής.
Διαβάστε επίσης
Έξι απροσδόκητα προειδοποιητικά σημάδια άνοιας – Μην τα αγνοήσετε
Τα 30 γραμμάρια που μας προστατεύουν από την άνοια – Καταναλώστε τα καθημερινά
Άνοια: Εκρηκτική άνοδος 41% στην Ελλάδα έως το 2050 – Σοβαρή πρόκληση για μία χώρα που γερνάει
