Ερευνητές συγκρίνουν δύο μοντέλα ενεργειακής δαπάνης και προσπαθούν να απαντήσουν στο γιατί η άσκηση από μόνη της συχνά δεν αρκεί για να «πέσουν» τα κιλά
Η άσκηση είναι από τα καλύτερα «φάρμακα» για την υγεία αλλά δεν είναι πάντα ο πιο αποτελεσματικός δρόμος για να χαθεί το βάρος όσο γρήγορα περιμένουμε. Μια νέα εργασία που δημοσιεύθηκε στο Current Biology δίνει μια εξήγηση για το γνωστό παράδοξο: όταν αυξάνεται η σωματική δραστηριότητα, το σώμα συχνά «επιστρέφει» μέρος των θερμίδων που νομίζουμε ότι καίμε, μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας σε άλλες λειτουργίες.
Για δεκαετίες, η κυρίαρχη λογική στηριζόταν στο λεγόμενο «πρόσθετο μοντέλο»: η συνολική ημερήσια καύση ισούται με τις θερμίδες που χρειάζεται ο οργανισμός για να λειτουργεί, συν όσες καίγονται στην άσκηση. Με άλλα λόγια, το τρέξιμο ή το γυμναστήριο «προσθέτουν» καύση στο ημερήσιο σύνολο και έτσι, θεωρητικά, οδηγούν γραμμικά σε απώλεια βάρους.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, κερδίζει έδαφος ένα δεύτερο πλαίσιο, το «μοντέλο περιορισμού». Σύμφωνα με αυτό, το σώμα τείνει να κρατά τη συνολική ενεργειακή δαπάνη μέσα σε ένα πιο στενό εύρος. Όταν αυξάνεται η άσκηση, ο οργανισμός μπορεί να αντισταθμίσει μέρος της «έξτρα» καύσης, μειώνοντας την ενέργεια που επενδύει σε άλλες διεργασίες – από τη δραστηριότητα μέσα στην ημέρα μέχρι τις λειτουργίες συντήρησης και αποκατάστασης.
Τι έδειξαν τα δεδομένα – Η «επιστροφή» των θερμίδων
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι ερευνητές Herman Pontzer και Eric T. Trexler από το Duke University συνέκριναν τα δύο μοντέλα με πραγματικά δεδομένα. Ανέλυσαν 14 μελέτες με 450 άτομα που συμμετείχαν σε προγράμματα άσκησης και εξέτασαν αν η αύξηση της συνολικής ημερήσιας κατανάλωσης ενέργειας ήταν όση θα προέβλεπε ένας απλός αθροιστικός υπολογισμός.
Αυτό που είδαν ήταν ότι το «πρόσθετο μοντέλο» συχνά υπερεκτιμά το πόσο ανεβαίνει η συνολική καύση, όταν εντάσσεται η άσκηση στην καθημερινότητα. Όπως σημειώνουν οι ίδιοι οι ερευνητές, «οι άνθρωποι και τα άλλα ζώα ανταποκρίνονται στην αυξημένη σωματική δραστηριότητα, μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας σε άλλες», κάτι που – όπως υπογραμμίζουν – στηρίζει την ιδέα ενός πιο «περιορισμένου» ενεργειακού προϋπολογισμού.
Γιατί δεν αποτυπώνεται πάντα η άσκηση στη ζυγαριά
Το βασικό μήνυμα είναι ότι το σώμα δεν λειτουργεί σαν αριθμομηχανή θερμίδων. Όταν γινόμαστε πιο δραστήριοι, μπορεί να μειώνεται μέρος της ενέργειας αλλού. Άρα, το καθαρό ενεργειακό όφελος από την προπόνηση είναι μικρότερο απ’ όσο δείχνουν εφαρμογές, ρολόγια και σχετικά μηχανήματα.
Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί η άσκηση από μόνη της συχνά οδηγεί σε μικρότερη απώλεια βάρους από την αναμενόμενη και γιατί η διατροφή παραμένει καθοριστικός παράγοντας, ειδικά όταν ο στόχος είναι να πέσει η ζυγαριά.
Συμπέρασμα
Οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι η άσκηση «δεν δουλεύει» αλλά πως δεν ακολουθεί (πάντα) τόσο γραμμική πορεία. Η γυμναστική εξακολουθεί να ανεβάζει τη συνολική κατανάλωση ενέργειας – απλώς λιγότερο από όσο προβλέπει ένας απλός αθροιστικός τύπος.
Διαβάστε επίσης
Επιθέματα απώλειας βάρους – Μπορούμε να εμπιστευτούμε τη νέα μόδα; Οι ειδικοί απαντούν
Μετά το δεύτερο παιδί η Κέιτι ζύγιζε 114 κιλά – Πώς κατάφερε να χάσει τα 50 χωρίς φάρμακα
