Αντίδραση ψυχολόγων για την παραβίαση του επαγγελματικού απορρήτου και την έλλειψη θεσμικής προστασίας
Έντονες αντιδράσεις από τον χώρο της ψυχικής υγείας για τη διαρροή θεραπευτικών δεδομένων και τα θεσμικά κενά που εκθέτουν πολίτες και επαγγελματίες
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για τις εξελίξεις στην υπόθεση ψυχολόγου που εργαζόταν στην ΕΛ.ΑΣ., η οποία τελεί υπό διερεύνηση από τον Ιούνιο του 2023 και έχει τεθεί σε διαθεσιμότητα από τον Μάιο του 2024.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, στο πλαίσιο της έρευνας συγκεντρώθηκε εκτεταμένο υλικό, μέρος του οποίου διέρρευσε στο διαδίκτυο. Το υλικό αυτό φέρεται να περιλαμβάνει ιδιαίτερα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα θεραπευόμενων, ανηλίκων και ενηλίκων, όπως στοιχεία ταυτότητας, σημειώσεις από θεραπευτικές συνεδρίες και ηχογραφήσεις, όπως επισημαίνει ο Σύλλογος σε ανακοίνωσή του.
Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ τονίζει ότι τόσο για τους επαγγελματίες όσο και για την κοινωνία είναι αυτονόητο πως το θεραπευτικό απόρρητο αποτελεί θεμέλιο της ψυχολογικής πρακτικής και της θεραπευτικής σχέσης. Η εμπιστοσύνη των ανθρώπων που προσφεύγουν σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας βασίζεται στη διασφάλιση ότι τα προσωπικά τους δεδομένα προστατεύονται πλήρως.
Η μαζική διαδικτυακή διαρροή δεκάδων χιλιάδων αρχείων προσωπικού χαρακτήρα συνιστά σοβαρή αποδόμηση αυτής της θεμελιώδους εγγύησης. Ένα τέτοιο γεγονός αναμένεται να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες στη σχέση εμπιστοσύνης του κοινού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αποτρέποντας θύματα από το να ζητήσουν βοήθεια ή να προχωρήσουν σε καταγγελίες κακοποίησης.
Θεσμικά κενά
Όπως αναφέρει στη συνέχεια της ανακοίνωσής του ο σύλλογος «η συλλογή και διαχείριση θεραπευτικού υλικού από δικαστικές αρχές επιβάλλεται να διέπεται από αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας, σεβασμό στα δικαιώματα των θεραπευόμενων και με τη συνδρομή ειδικών επιστημόνων που μπορούν να αξιολογήσουν τη σκοπιμότητα και τα όρια τέτοιων ενεργειών.
Οι αρμόδιες αρχές φέρουν πλήρη ευθύνη για την ασφαλή φύλαξη και την αυστηρά περιορισμένη χρήση οποιουδήποτε υλικού έχει συλλεχθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, η άμεση διαγραφή ή ανωνυμοποίηση των δεδομένων που δεν σχετίζονται άμεσα με το ερευνώμενο αδίκημα αποτελούσε εκ του νόμου υποχρέωση. Οποιαδήποτε αδικαιολόγητη διατήρηση ή μη ασφαλής διαχείριση τέτοιου υλικού συνιστά σοβαρή παραβίαση του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και θέτει σε κίνδυνο τα θεμελιώδη δικαιώματα δεκάδων ή εκατοντάδων ατόμων.
Πέρα από την παραβίαση του απορρήτου των θεραπευόμενων, η υπόθεση αναδεικνύει και ένα επικίνδυνο θεσμικό κενό στην προστασία των επαγγελματιών που εμπλέκονται σε δικαστικές υποθέσεις τέτοιου τύπου. Όπως τεκμηριώνεται και σε επιστολή του Συλλόγου μας προς τα Υπουργεία Υγείας και Δικαιοσύνης (από 18/9/25) – επιστολή που ουδέποτε απαντήθηκε – ψυχολόγοι που υπηρετούν σε δημόσιες δομές υγείας επιφορτίζονται συχνά με καθήκοντα πραγματογνωμοσύνης σε εξαιρετικά ευαίσθητες υποθέσεις χωρίς σαφές νομικό πλαίσιο, επιπλέον εξειδικευμένη εκπαίδευση, θεσμική υποστήριξη και προστασία από πιέσεις ή εκδικητικές ενέργειες εμπλεκόμενων μερών.
Η ψυχολόγος της ΕΛ.ΑΣ. αναδεικνύεται σε χαρακτηριστική περίπτωση επαγγελματία που βρέθηκε σε αυτή την εκτεθειμένη θέση. Η έρευνα εναντίον της ξεκίνησε μετά από καταγγελίες σε υποθέσεις επιμέλειας τέκνων – ένα πεδίο όπου οι συγκρούσεις είναι έντονες και οι κίνδυνοι για τους πραγματογνώμονες μεγάλοι».
Οι επιπτώσεις
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι οι συνέπειες της υπόθεσης είναι πολλαπλές και ιδιαιτέρως ανησυχητικές: «Τα ίδια τα θύματα βλέπουν τα ευαίσθητα στοιχεία τους να κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα. Μελλοντικά θύματα αποθαρρύνονται από το να αναζητήσουν βοήθεια ή να καταγγείλουν κακοποίηση, ενώ και οποιοσδήποτε θα επιθυμούσε να μπει σε θεραπευτική διαδικασία ενδέχεται να διστάσει φοβούμενος ότι τα προσωπικά στοιχεία δεν είναι ασφαλή.
Προκαλείται διάβρωση της εμπιστοσύνης του κοινού στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αλλά και οι ίδιοι οι επαγγελματίες, μέσα στο κλίμα εκφοβισμού που δημιουργείται, βιώνουν τον φόβο της στοχοποίησης σε περίπτωση εμπλοκής σε τέτοιες υποθέσεις».
Τι ζητούν
Πέρα από την άμεση και πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και την απόδοση ευθυνών σε όσους εμπλέκονται με πράξεις ή παραλείψεις, ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ ζητά τη λήψη άμεσων μέτρων από τις αρμόδιες αρχές, όπως:
- Προστασία των δεδομένων των θεραπευόμενων, μέσω κρυπτογράφησης, ανωνυμοποίησης και διαγραφής κάθε υλικού που δεν σχετίζεται με την έρευνα.
- Ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου, με σαφή πρωτόκολλα για τη διαχείριση ψυχολογικού υλικού σε δικαστικές έρευνες και τη συμμετοχή επιστημονικών φορέων.
- Καθιέρωση νομικής προστασίας για τους ψυχολόγους, με ξεκάθαρο καθορισμό αρμοδιοτήτων και μέτρα αποτροπής στοχοποίησης ή εκδικητικών ενεργειών.
- Επιστημονικό έλεγχο αμφιλεγόμενων θεωριών, όπως η «γονεϊκή αποξένωση» και η «εμφύτευση ψευδών αναμνήσεων», όταν αυτές χρησιμοποιούνται σε δικαστικά πλαίσια.
Κλείνοντας, ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ υπογραμμίζει ότι «η υπόθεση αυτή αφορά το σύνολο του κλάδου μας και την αξιοπιστία ενός συστήματος που οφείλει να προστατεύει τόσο τους πολίτες όσο και τους επαγγελματίες του. Η σιωπή και η αδράνεια απέναντι σε τέτοιες παραβιάσεις είναι ασυγχώρητες. Απαιτούμε την άμεση θεσμική θωράκιση της θεραπευτικής σχέσης, ώστε το απόρρητο να πάψει να είναι ζητούμενο και να καταστεί ξανά αδιαπραγμάτευτη εγγύηση για κάθε πολίτη».
Ειδήσεις σήμερα
Υπουργείο Υγείας: Νέοι στόχοι στην Εθνική Πολιτική για τον Καρκίνο
Δύο ταξίδια ελπίδας στα ακριτικά νησιά – Γόνιμες λύσεις για τη στήριξη της οικογένειας
