Έρευνα αποκαλύπτει ότι γιγαντιαία ηφαιστειακή δραστηριότητα, η μεγαλύτερη στην ιστορία της Γης, άλλαξε και τον φλοιό της

Νέα επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει ότι η ωκεάνια λιθοσφαιρική πλάκα κάτω από το Οροπέδιο Οντόνγκ Τζάβα –το μεγαλύτερο ωκεάνιο οροπέδιο στον πλανήτη– έχει υποστεί εκτεταμένες φυσικοχημικές αλλοιώσεις εξαιτίας ακραίας ηφαιστειακής δραστηριότητας κατά τη δημιουργία της. Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Research Letters και ρίχνουν νέο φως στον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται και μεταβάλλονται οι ωκεάνιες πλάκες.

Το Οροπέδιο Οντόνγκ Τζάβα βρίσκεται στον Ειρηνικό Ωκεανό και σχηματίστηκε πριν από περίπου 110 έως 120 εκατομμύρια χρόνια, έπειτα από υποθαλάσσιες ηφαιστειακές εκρήξεις πρωτοφανούς κλίμακας. Η ηφαιστειακή αυτή δραστηριότητα θεωρείται η μεγαλύτερη στην ιστορία της Γης και έχει συνδεθεί με δραματικές μεταβολές στο παγκόσμιο περιβάλλον, ακόμη και με μαζικές εξαφανίσεις ειδών.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τη λέκτορα Αζούσα Σίτο από το Πανεπιστήμιο Επιστημών Οκαγιάμα και τη συμμετοχή επιστημόνων από το Ινστιτούτο Επιστημών του Τόκιο και το Πανεπιστήμιο Χιροσίμα, ανέλυσε σεισμικά κύματα υψηλής συχνότητας, γνωστά ως κύματα Po και So. Τα κύματα αυτά καταγράφονται από σεισμογράφους στον βυθό των ωκεανών και σε ωκεάνια νησιά και κινούνται μέσα στις ωκεάνιες πλάκες, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για την εσωτερική τους δομή.

Τι αποκάλυψαν τα επιστημονικά μοντέλα

Η ανάλυση αποκάλυψε ένα ασυνήθιστο μοτίβο: ενώ τα κύματα Po διαδίδονταν κανονικά κάτω από το Οροπέδιο Οντόνγκ Τζάβα, τα κύματα So εξασθενούσαν έντονα. Το φαινόμενο αυτό δεν παρατηρείται σε «τυπικές» ωκεάνιες πλάκες και οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι η πλάκα κάτω από το οροπέδιο διαθέτει μια σύνθετη εσωτερική δομή.

Σύμφωνα με τα μοντέλα που ανέπτυξε η ομάδα, η ωκεάνια πλάκα αποτελείται από οριζόντια στρωματοποιημένες δομές που διακόπτονται από κάθετα συστήματα μαγματικών διεισδύσεων, γνωστά ως «σμήνη φλεβών» (dike swarms). Παράλληλα, τα σεισμικά κύματα κινούνται πιο αργά σε σχέση με άλλες περιοχές, ένδειξη ότι το υλικό της πλάκας έχει χημικά τροποποιηθεί.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μάγμα προερχόμενο από έναν θερμοχημικό μανδυακό θύσανο -ένα ανοδικό ρεύμα υλικού από μεγάλα βάθη του μανδύα της Γης- διείσδυσε στην ήδη υπάρχουσα ωκεάνια πλάκα. Η διαδικασία αυτή όχι μόνο δημιούργησε τα εκτεταμένα ηφαιστειακά πετρώματα του οροπεδίου, αλλά «αναζωογόνησε» χημικά την πλάκα, μεταβάλλοντας τη σύστασή της σε μεγάλο βάθος.

Τα ευρήματα της μελέτης ενισχύουν την άποψη ότι οι ωκεάνιες πλάκες δεν είναι παθητικά, στατικά σώματα, αλλά μπορούν να υποστούν βαθιές και μακροχρόνιες μεταβολές λόγω γιγαντιαίων ηφαιστειακών επεισοδίων. Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, το νέο αυτό μοντέλο συμβάλλει σε μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση των διεργασιών που διαμορφώνουν τον φλοιό της Γης και τον ρόλο που έπαιξαν τα ακραία ηφαιστειακά φαινόμενα στην εξέλιξη του πλανήτη.