Περιβάλλον

Ο Μίκυ Μάους έγινε επιτέλους «κοινό κτήμα» – Τι σημαίνει αυτό

Επιμέλεια: Γιάννα Μυράτ

Η Ημέρα της Πρωτοχρονιάς μετράει διπλά, και ως Ημέρα Κοινού Κτήματος, όταν ένας νέος θησαυρός vintage καλλιτεχνικών δημιουργιών διατίθεται κάθε χρόνο για χρήση, προσαρμογή και εκμετάλλευση καθώς λήγουν τα πνευματικά δικαιώματα.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ

Και τουλάχιστον εμβληματικά, το μεγάλο παιχνίδι φέτος είναι οι πρώτες κινηματογραφικές επαναλήψεις του Μίκυ Μάους και η εκτεταμένη προστασία πνευματικών δικαιωμάτων.

Για να είμαστε σαφείς, για τους περισσότερους δεν είναι καν ο Μίκυ και η Μίνι Μάους του πατέρα σας που μπαίνουν στην αγορά της προσαρμογής από σήμερα, Δευτέρα 1/1/24. Το κοινό αποκτά μόνο το δικαίωμα να χρησιμοποιεί δημιουργικά τους ασπρόμαυρους χαρακτήρες της Disney, αυστηρά όπως εμφανίζονται στην ταινία μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων του 1928 «Steamboat Willie, καθώς και τη βωβή εκδοχή εκείνης της χρονιάς της μικρού μήκους ταινίας «Plane Crazy».

Αυτή η πιο ποντικίσα εκδοχή του Μίκυ περιγράφεται από ορισμένους μελετητές ως «σαν αρουραίος» και στερείται της γνωστής, στιλβωμένης εμφάνισης και ενδυμασίας του. Ωστόσο, αυτός ο πρώιμος Μίκυ, όπως αποδόθηκε από τους Walt Disney και Ub Iwerks κατά την εποχή της τζαζ, είναι όλος δικός σας: Χωρίς γάντια, χωρίς πουκάμισο.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ

Η Jennifer Jenkins, καθηγήτρια νομικής και διευθύντρια του Κέντρου για τη Μελέτη του Κοινού Κτήματος του Πανεπιστημίου Duke, λέει ότι από την οπτική γωνία των πνευματικών δικαιωμάτων —οι εκτιμήσεις για τα εμπορικά σήματα είναι διαφορετικό θέμα— «Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Mickey and Minnie από τα «Steamboat Willie» και «Plane Crazy», αλλά δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον μεταγενέστερο Μίκυ που, για παράδειγμα, εμφανίζεται σε μια από τις αγαπημένες μου ταινίες, το «Fantasia». Δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την πτυχή που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα του χαρακτήρα σε μεταγενέστερα έργα που εξακολουθούν να ανήκουν σε πνευματικά δικαιώματα».

Γιατί, λοιπόν, το όλο θέμα έχει ενδιαφέρον, αν δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χαρακτήρα όπως τον αναγνωρίζουν οι περισσότεροι;

Κάθε Μίκυ που εισέρχεται στο κοινό κτήμα έχει νόημα για διάφορους λόγους, λένε οι ειδικοί.

«Όταν ο Μίκυ εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο «Steamboat Willie», άλλαξε το παιχνίδι», λέει ο Joe Wos, ιστορικός κινουμένων σχεδίων και βραβευμένος με Emmy παρουσιαστής του PBS «Cartoon Academy». Ήταν «ένα από τα πρώτα κινούμενα σχέδια ήχου, με τον ίδιο τον Γουόλτ να παρέχει τους ήχους του Μίκυ. Αυτό που ξεχώρισε το «Steamboat Willie» ήταν η συναισθηματική αφήγηση».

Ο Μίκυ, ο οποίος πιλοτάρει ένα ατμόπλοιο στο μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων, «ήταν ένας χαρακτήρας του Everyman» με πρότυπο τουλάχιστον εν μέρει τον Τσάρλι Τσάπλιν. «Το κοινό ταυτίστηκε με τις χαρές και τις απογοητεύσεις του. Απευθυνόταν σε όλες τις ηλικίες», λέει ο Wos.

«Διαβεβαίωσε επίσης την επιτυχία του στούντιο της Disney. Η οποία προκειμένου να αρμέξει την αγελάδα της – εεε… δηλαδή το ποντίκι της – η Disney πάλεψε να επεκτείνει τους νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων».

Η Disney δεν ήταν ο μόνος οδηγός πίσω από επιτυχημένες νομικές προσπάθειες στις δεκαετίες του 1970 και του 1990 για την επέκταση της προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα χαρακτήρες όπως ο Μίκυ να προστατεύονται για σχεδόν έναν αιώνα.

Πολλές εταιρείες άσκησαν πιέσεις για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας κατά την επιτυχή άσκηση πίεσης για τον νόμο περί επέκτασης πνευματικών δικαιωμάτων του 1998, ο οποίος προστάτευε πολλά καλλιτεχνικά έργα για επιπλέον 20 χρόνια. Ωστόσο, άδικα, λένε ορισμένοι μελετητές, ονομάστηκε χλευαστικά νόμος προστασίας του Μίκυ Μάους.

«Όλα τα κινηματογραφικά στούντιο ήθελαν [αυτό τον νόμο]», λέει ο Zvi S. Rosen, επίκουρος καθηγητής Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Νότιου Ιλινόις. Σημειώνει, επίσης, ότι ο νόμος περί επέκτασης όρου πνευματικών δικαιωμάτων Sonny Bono – η επίσημη ονομασία του – προστάτευε επίσης τραγούδια που συνέθεσαν οι George και Ira Gershwin. Και η Disney ήταν μέρος ενός μεγαλύτερου συνασπισμού που άσκησε πίεση για επέκταση των πνευματικών δικαιωμάτων το 1976, λέει.

Ωστόσο, η εμβληματική ιδιότητα του Μίκυ Μάους τον έκανε το πρόσωπο των προσπαθειών επέκτασης και προστασίας υλικού που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα.

Τι υπάρχει, λοιπόν, νομικά για τον Μίκυ και τη Μίνι; Αυτό είναι δύσκολο να προβλεφθεί, λένε οι ειδικοί, ενώ σημειώνουν ότι τα τελευταία χρόνια, η Disney πρόσφερε το πλήρες «Steamboat Willie» δωρεάν για δημόσια προβολή και παρουσίαζε τον χαρακτήρα σε περίοπτη θέση δίπλα στο λογότυπο της εταιρείας.

«Από την πρώτη εμφάνιση του Μίκυ Μάους στη μικρού μήκους ταινία του 1928 «Steamboat Willie», οι άνθρωποι έχουν συνδέσει τον χαρακτήρα με τις ιστορίες, τις εμπειρίες και τα αυθεντικά προϊόντα της Disney. Αυτό δεν θα αλλάξει όταν λήξουν τα πνευματικά δικαιώματα στην ταινία «Steamboat Willie»», δήλωσε η Walt Disney. Οι πιο «μοντέρνες εκδοχές του Μίκυ θα παραμείνουν ανεπηρέαστες από τη λήξη των πνευματικών δικαιωμάτων του «Steamboat Willie» και ο Μίκυ θα συνεχίσει να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο ως παγκόσμιος πρεσβευτής της Walt Disney Company στην αφήγηση, τα αξιοθέατα και τα εμπορεύματά μας σε θεματικά πάρκα».

Η Disney σημειώνει ότι δεν θα παραιτηθεί εντελώς: «Φυσικά, θα συνεχίζουμε να προστατεύουμε τα δικαιώματά μας στις πιο σύγχρονες εκδόσεις του Μίκυ Μάους και άλλων έργων που εξακολουθούν να υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα και θα εργαστούμε για να προστατεύσουμε από τη σύγχυση των καταναλωτών που προκαλείται από μη εξουσιοδοτημένες χρήσεις του Μίκυ και των άλλων εμβληματικών χαρακτήρων μας».

Με πληροφορίες από Washington Post

Related Articles

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button